NCOI Onderzoeksinstituut

Onderzoekslijn: Cultuur, leiderschap en professional mindsets

Opleiding
Lector
Betrokken lid Academic Board




 
Waar de andere drie onderzoekslijnen vooral gericht zijn op inzicht in alle aspecten die te maken hebben met verandering vanuit een strategisch perspectief, wordt in de vierde onderzoekslijn ingezoomd op de dimensies van een organisatie en vooral op cultuur. Met cultuur wordt gedoeld op de waarden, normen en assumpties die de leden van een organisatie delen (zie bijvoorbeeld Schein, 2004). Cultuur wordt bezien in relatie tot de rol van leiderschap en verandermanagement. Mensen zijn dragers van cultuur en spelen tevens een sleutelrol in de vorming van cultuur en het proces van cultuurverandering.
 
Organisatieontwikkelingsvraagstukken richten zich op de verschillende dimensies waaruit een organisatie bestaat. Ken Wilber (2000) heeft hiervoor een integraal model ontwikkeld dat dient als basis voor het definiƫren van deze onderzoekslijn.
 
In de context van organisatieontwikkeling laat dit model zien dat elk probleem uiteenvalt in vier aspecten: persoonlijke ontwikkeling en leiderschap (individueel/innerlijk), competenties en gedrag (individueel/uiterlijk), cultuur en communicatie (collectief/innerlijk) en systemen en processen (collectief/uiterlijk).
 
Bij organisatieverandering en -ontwikkeling wordt niet zelden een structurele ingreep gekoppeld aan de noodzaak van verandering op collectief gedragsniveau, veelal de cultuurkant genoemd. Maar wat is dat eigenlijk, cultuur en cultuurverandering? Welke cultuur hebben we momenteel, en welke zou beter passen bij onze organisatie, marktpositie en business? Inzicht hierin is nodig voordat je begint iets te veranderen.
 
Bij cultuur gaat het om de ontwikkeling van gedeelde waarden, normen en assumpties. Deze zijn veelal vervat in routines of praktijken – wijze van werken – die organisatiegedrag sturen. Cultuur wordt bezien vanuit de rol die leiderschap heeft op cultuur.
 
Leiderschap en cultuur
Heden ten dage wordt veel gesproken over de noodzaak van andere vormen van Leiderschap: coachend, dienend, situationeel, inspirerend, transformationeel, enzovoort. De vraag is: Wat is de rol van cultuur en leiderschap bij het al dan niet succesvol opereren van een organisatie?
 
Als het gaat om mensen binnen een organisatie, zien we een toenemende professionalisering die veel vraagt van leiders. De kenniseconomie heeft er mede voor gezorgd dat medewerkers zich als professional identificeren en gedragen. Onder professionele mindsets wordt hier verstaan: de specifieke, stereotypische wijze van denken en handelen van bepaalde beroepsbeoefenaren in kennisintensieve organisaties, zoals accountants, IT-specialisten, consultants, medici, ingenieurs, enzovoort
Daarnaast is de trend dat een groeiend deel van de medewerkers bestaat uit ingehuurd, tijdelijk, personeel. Ook is de trend dat veel professionals zich als ZZP’er op projectbasis laten inhuren. Deze ontwikkelingen vormen grote uitdagingen voor het management van organisaties en voor de leiding. Immers, professionals willen in veel gevallen 'zelfsturend' zijn. Hoe hiermee om te gaan? Wat is een ideale cultuur voor een kennisintensieve organisatie? En hoe daartoe te komen in de praktijk?
 
Naast professionalisering heeft een organisatie ook steeds meer te maken met globalisering. Door toenemende internationalisering komen mensen meer met andere culturen in aanraking. Internationale samenwerking, omgang met (cultural) diversity, cross-cultural management, het zijn topics die steeds meer aandacht verdienen en krijgen.
 
In deze onderzoekslijn passen onderzoeken die zich richten op cultuurgerelateerde vraagstukken, waarbij aspecten van leiderschap een rol spelen. Cultuur kan hier zowel als vehikel voor verandering opgevat worden als als object van verandering. Tevens vallen hieronder onderwerpen die te maken hebben met internationale en interculturele samenwerking, management van diversiteit en cross-cultural management.
 
Voorbeelden onderwerpen
  • Diagnose van organisatiecultuur.
  • Verandering van organisatiecultuur.
  • Organisatiecultuur als vehikel voor of als object van verandering.
  • De rol van leiderschap in relatie tot de ontwikkeling van organisatiecultuur.
  • Leiderschap, diversiteitsmanagement en organisatiecultuur.
  • Internationale samenwerking en cross-culturele vraagstukken.
Voorbeelden vraagstellingen
  • Welke factoren dragen bij aan cultuurverandering in een organisatie of afdeling?
  • Welke maatregelen kan een organisatie nemen om de gewenste cultuurverandering te bereiken?
  • Welke vorm van leiderschap draagt bij aan de gewenste cultuurverandering?
  • Hoe kan diversiteit bijdragen aan cultuurverandering en meer innovatiekracht?
  • Welke maatregelen zijn er nodig voor een cultuurverandering die past in een globaliserende markt en wereld?
  • Hoe kan ontwikkeling van professional mindsets bijdragen aan meer zelfsturing en een ondernemende cultuur?
  • Welke factoren dragen bij aan een ‘strategic fit’ tussen leiderschap, cultuur, verandering en innovatie?
  • Hoe kan de verandercapaciteit van de organisatie/afdeling bijdragen aan cultuurverandering?