NCOI Onderzoeksinstituut

Onderzoekslijn: Slaagfactoren bij verandermanagement

Opleiding
Lector
Betrokken lid Academic Board




 
Een herijking van verandermanagement? Volmondig ja. In de eerste plaats natuurlijk vanwege het feit dat als er te veel veranderprojecten mislukken, dit vakgebied op een of andere manier tekortschiet. Zeker als vele auteurs van boeken op het gebied van verandermanagement hun aanpak als dé succesaanpak aanprijzen, terwijl het succes bij hen niet is terug te vinden. Maar belangrijker is misschien nog wel het feit dat als er honderd verschillende succesaanpakken in de literatuur te vinden zijn dat we dan nog ver verwijderd zijn van eenduidige, eensluidende, laat staan generaliseerbare theorieën en strategieën die de verandermanager als richtinggevend en betrouwbaar kan ervaren. Bij verdere analyse blijken die aanpakken vaak eenzijdig een theorie of filosofie aan te hangen, met vaak de vraag: Waarom die theorie of strategie? Kortom, de variëteit binnen het vakgebied Verandermanagement is (te) groot en de wetenschappelijke onderbouwing te klein om een aanpak of aanpakken aan te reiken met een hoge voorspellende waarde qua succeskansen. Het ontbreekt aan een goed referentiekader waar de verandermanager op moet sturen. Feitelijk zijn dat de slaagfactoren.

Het voordeel van een onderzoekslijn slaagfactoren is dat deze te rubriceren zijn naar diverse (wetenschappelijke) disciplines. Veel slaagfactoren blijken te maken te hebben met gedrag en gedragsverandering, maar ook met het verkeerd toepassen van interventiemethoden en organisatiekundige principes. Er is nog te weinig onderzoek gedaan naar de echte slaagfactoren van veranderprojecten, op welke moment ze vooral spelen en welke slaagfactoren doorslaggevend zijn bij het stopzetten of mislukken van een veranderproject. Het zou goed zijn dit als een aparte onderzoekslijn op te starten. Iedere slaagfactor die empirisch onderbouwd wordt is winst, bij het realiseren van succesvolle veranderprojecten. Het betreft een onderzoekslijn die ook veel nieuwswaarde creëert richting adviesbureaus, stafafdelingen en directies.
 
Voorbeelden onderwerpen
De onderwerpen binnen deze onderzoekslijn zeer gevarieerd. Dat heeft te maken met het feit dat slaagfactoren uit de wetenschappelijke disciplines komen waar verandermanagement uit put en die zijn talrijk. Slaagfactoren moeten we vooralsnog halen uit de verschillende wetenschappelijke disciplines die het vakgebied verandermanagement richting en onderbouwing geven. Zie het als essentiële aandachtsgebieden waar een verandermanager niet omheen kan. We geven enkele van die aandachtspunten per wetenschappelijke discipline:
  • Noodzaak tot veranderen
  • Bewustwording van noodzaak tot veranderen
  • Perceptieverschillen bij veranderen
  • Cognitieve dissonantie in het kader van veranderprocessen
  • Veranderbereidheid
  • Vertrouwen bij veranderprocessen
  • Weerstandsfactoren in relatie tot specifieke verandering
  • Factoren die gedragsverandering beïnvloeden
  • Verandercapaciteit
  • Verandercompetenties
  • Persoonlijke effectiviteit
  • Complexiteit en de mate waarin verschillende typen verandering als bedreigend worden ervaren
Bij organisatiekunde moet er een juiste diagnose, analyse en selectie gemaakt worden van successievelijk de organisatiesituatie, de organisatieproblemen, de verandernoodzaak, de verandercapaciteit en uiteindelijk het meest passende organisatiemodel.
 
Bij gedragskunde/psychologie moeten we die inzichten selecteren die relevant zijn ten behoeve van gedragsverandering. Tevens moeten we kijken naar inzichten die ons laten zien welke factoren van invloed zijn op motivatie, commitment, binding, vertrouwen en veranderbereidheid. Dat zijn namelijk de cruciale (slaag)factoren bij veranderen in organisaties. Die factoren zullen we ook moeten zoeken in de positieve en negatieve effecten van de verandering waar de werknemer mee te maken gaat krijgen. Ook factoren in de organisatiecontext die negatieve en positieve invloed uitoefenen op het vereisen dat de verandermanager daar rekening mee houdt en daarnaar handelt.

Onderzoeksresultaten zijn een belangrijke indicatie voor het verklaren waarom veranderprojecten mislukken. Die resultaten zijn belangrijke aanknopingspunten om veranderprojecten succesvoller te maken. Daar gaat het toch om. Veel inzicht verschaft de praktijk zelf natuurlijk. Met name door inzicht te krijgen in hoe veranderprojecten in de praktijk worden aangepakt, kan duidelijk worden waar de aandacht naar uitgaat en waar de mogelijke risico’s zitten. Veranderaanpakken zijn nu eenmaal de belangrijkste mogelijkheid van een professionele veranderaar om faalfactoren bewust om te buigen naar slaagfactoren en om faalfactoren te voorkomen. Sturingsvormen mogen zeker geen faalfactoren veroorzaken. De vraag is in hoeverre dat in de praktijk gebeurt.
           
Voorbeelden vraagstellingen
Ook hier geldt weer dat een formulering van een vraag afhankelijk is van wat men wil weten: een vergelijking, een hypothese toetsen, een overzicht maken, een historie schetsen, een model ontwikkelen of op betrouwbaarheid toetsen. Vandaar enkele voorbeelden, die ook anders geformuleerd hadden kunnen worden.
  • In hoeverre treedt er cognitieve dissonantie op bij rigide persoonlijkheden, die in een getransformeerde cultuur moeten werken waar flexibiliteit en transparantie de kernwaarden zijn?
  • Leiden bepaalde type veranderingen tot grotere onzekerheid en derhalve tot meer weerstand als andere type veranderingen?
  • In welke mate treden er eerder perceptieverschillen op bij teksten/woorden als bij beelden?
  • Zijn mensen met een slechte ervaring met veranderingen waardoor ze angst hebben gecreëerd eerder angstig dan anderen die zo’n ervaring niet hebben gehad.
  • Wat is de invloed van vertrouwen in het management op de commitment bij veranderingen?
  • Treedt er op het terrein van veranderbereidheid een positief effect op bij medewerkers die de noodzaak tot veranderen duidelijk onderkennen ten opzichte van degenen die dat niet doen?

Gratis studiegids thuis ontvangen?

Vraag dan nu onze uitgebreide studiegids(en) aan en ontvang alle opleidingsinformatie per post.

Opleidingsadvies op maat?

Onze deskundige opleidingsadviseurs zijn telefonisch bereikbaar van maandag t/m donderdag van 08.00 tot 21.00 en op vrijdag van 08.00 tot 17.00 en via WhatsApp op werkdagen tussen 10:00 en 16:00.